Betulaceae
Ruwe berk
Betula pendula
De ruwe berk is een lichte pionier met witte schors en afhangende twijgen. Hij wordt niet eeuwenoud en zaait zich gemakkelijk uit. Het stuifmeel is een bekende hooikoortsbron. Zet hem niet boven een terras als je in april buiten wilt zitten.
Kenmerken
- Familie
- Betulaceae
- Hoogte
- 15–25 m
- Groeiwijze
- Open kroon, hangende twijgen
- Levensduur
- 60–90 jaar
- Standplaats
- Volle zon
- Grond
- Zand, Veen, Leem
- Water
- Laag
- Bloeit
- april
- Bloemkleur
- Geel, Groen
- Blad
- Ovaal, Gezaagd, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Schors
- Schilferend
- Winterhardheid
- Zeer winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Europa en Azië. In Nederland op zand, ook als pionier op braakliggende grond.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Driehoekig, gezaagd blad en witte bast die later aan de voet zwart en gegroefd wordt. De katjes hangen.
Bladeren
Het blad is ovaal, de rand is gezaagd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: april. Vrucht: geen opvallende vrucht. Schors: schilferend.
Verzorging
Water geven
Alleen jonge bomen op extreem droog zand.
Lichtbehoefte
Volle zon. In de schaduw sterft de onderkroon.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Niet.
Grond
Arme grond wordt verdragen. Op zware, natte klei is de zwarte els een betere keus.
Snoeien
Snoei in de nazomer of herfst als het moet. In het voorjaar bloedt de boom sterk. Dat bloeden is zelden dodelijk, wel slordig.
Onderhoud
Reken op zaailingen in de border. Wied ze jong, want de penwortel gaat snel diep.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Niet bekend als ernstig giftig. Het stuifmeel is wel allergeen.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Berkenzwam en dode top
Een berk is kortlevend. Vruchtlichamen op de stam betekenen dat het hout al is aangetast. Laat een boom bij een pad beoordelen voor hij een tak laat vallen.
Hooikoorts
Het stuifmeel verspreidt zich ver. Een berk in een kleine tuin lost de klachten niet op door hem te rooien, maar een nieuwe aanplant naast het terras is onhandig.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil met de zachte berk?
De ruwe berk heeft kale, wrattige twijgen en een meer afhangende kroon. De zachte berk (Betula pubescens) heeft behaarde twijgen en staat natter, op veen.
Hoe snel groeit een berk?
Snel voor een boom: in goede jaren meer dan een halve meter. Hij blijft ook eerder stilstaan dan een eik en wordt minder oud.
Kun je de schors oogsten?
Nee. De bast beschadigen maakt de boom kwetsbaar voor uitdroging en schimmels. Witte schors is geen snoeiafval.
Gerelateerde soorten
Fagus sylvatica
Beuk
De beuk heeft een gladde grijze stam en een dichte kroon die weinig licht doorlaat. Hij verdraagt snoei als haag, maar een volwassen boom verdraagt geen graafwerk op de wortels en geen opeens blootgelegde stam. Droogte van de laatste jaren laat beuken kwijnen.
Halfschaduw, Volle zon · mei
Foto: Steinbergjohann, CC BY-SA 3.0 at
Fraxinus excelsior
Gewone es
De gewone es heeft een open kroon en laat veel licht door, tot de essentaksterfte toeslaat. Die schimmelziekte maakt aanplant op dit moment een risico. Plant niet automatisch een es omdat hij inheems is; kijk naar de gezondheid van essen in de buurt.
Volle zon · april en mei
Foto: No machine-readable author provided. MPF assumed (based on copyright claims)., CC BY 2.5
Acer pseudoplatanus
Gewone esdoorn
De gewone esdoorn zaait zich overal uit waar de bodem voedselrijk is. De kroon wordt groot, de wortels zoeken ver. In natuurlijke bossen op arme grond wordt hij soms bestreden omdat hij andere soorten verdringt. In de stad is hij een sterke laanboom.
Volle zon, Halfschaduw · april en mei
Foto: AnRo0002, CC0
Carpinus betulus
Haagbeuk
Haagbeuk is de praktische haagboom voor mensen die een beukenhaag willen maar nattere grond hebben. Het blad is gezaagd, de stam gegroefd. Als vrijstaande boom wordt hij groot, maar hij laat zich goed in vorm knippen.
Volle zon, Halfschaduw · april en mei
Foto: Willow, CC BY 2.5