Sapindaceae
Gewone esdoorn
Acer pseudoplatanus
De gewone esdoorn zaait zich overal uit waar de bodem voedselrijk is. De kroon wordt groot, de wortels zoeken ver. In natuurlijke bossen op arme grond wordt hij soms bestreden omdat hij andere soorten verdringt. In de stad is hij een sterke laanboom.
Kenmerken
- Familie
- Sapindaceae
- Hoogte
- 20–30 m
- Groeiwijze
- Dichte, brede kroon
- Standplaats
- Volle zon, Halfschaduw
- Grond
- Klei, Leem
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- april en mei
- Bloemkleur
- Geel, Groen
- Blad
- Handvormig, Gezaagd, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Schors
- Schilferend
- Winterhardheid
- Winterhard.
- In Nederland
- Inheems of lang ingeburgerd
Oorsprong
Midden- en Zuid-Europa. In Nederland ingeburgerd en algemeen, vooral op voedselrijke grond.
Voor actuele waarnemingen in Nederland: Verspreidingsatlas en FLORON.
Uiterlijk
Handvormig blad met vijf gelobde delen, tegenoverstaande knoppen en gevleugelde vruchten in paren. De bast schilfert op latere leeftijd in platen.
Bladeren
Het blad is handvormig, de rand is gezaagd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: april en mei. Vrucht: geen opvallende vrucht. Schors: schilferend.
Verzorging
Water geven
Jonge bomen water geven tot ze vaststaan.
Lichtbehoefte
Zon tot halfschaduw.
Temperatuur
Winterhard.
Voeding
Niet. Hij profiteert al van rijke stadgrond.
Grond
Voedselrijk. Op arm zand groeit hij, maar minder hard.
Snoeien
In de winter. In het voorjaar bloedt de boom. Verwijder problememtakken jong, want het hout is bros.
Onderhoud
Wied kiemplanten in borders. Een volwassen boom hoort niet boven een moestuin waar je elke vrucht wilt wieden.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
De zaden en kiembladen zijn gevaarlijk voor paarden (atypische myopathie). Laat geen hooi met esdoornkiemen voeren. Voor mensen geen voedselplant.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Teervlekken op het blad
Een veelvoorkomende schimmel die er dramatisch uitziet en de boom niet velt. Afgevallen blad opruimen beperkt de druk iets.
Kiemen overal
Normaal na een zaadjaar. Schoffelen in het voorjaar is effectiever dan de boom verwijderen.
Veelgestelde vragen
Is de gewone esdoorn inheems?
Hij is al eeuwen ingeburgerd. Of je hem in een natuurgebied wilt, hangt van het beheerdoel af. In een tuin is hij vooral een grote, sterke boom die veel zaad geeft.
Wat is het verschil met de Japanse esdoorn?
De Japanse esdoorn blijft klein en heeft fijner blad. De gewone esdoorn wordt een laanboom. Ze vragen een heel andere plek.
Zijn de helikoptertjes giftig voor paarden?
De kiemplanten kunnen ernstige spierziekte veroorzaken. Weides met veel esdoornopslag zijn een reëel risico, geen theorie.
Gerelateerde soorten
Fagus sylvatica
Beuk
De beuk heeft een gladde grijze stam en een dichte kroon die weinig licht doorlaat. Hij verdraagt snoei als haag, maar een volwassen boom verdraagt geen graafwerk op de wortels en geen opeens blootgelegde stam. Droogte van de laatste jaren laat beuken kwijnen.
Halfschaduw, Volle zon · mei
Foto: Steinbergjohann, CC BY-SA 3.0 at
Fraxinus excelsior
Gewone es
De gewone es heeft een open kroon en laat veel licht door, tot de essentaksterfte toeslaat. Die schimmelziekte maakt aanplant op dit moment een risico. Plant niet automatisch een es omdat hij inheems is; kijk naar de gezondheid van essen in de buurt.
Volle zon · april en mei
Foto: No machine-readable author provided. MPF assumed (based on copyright claims)., CC BY 2.5
Carpinus betulus
Haagbeuk
Haagbeuk is de praktische haagboom voor mensen die een beukenhaag willen maar nattere grond hebben. Het blad is gezaagd, de stam gegroefd. Als vrijstaande boom wordt hij groot, maar hij laat zich goed in vorm knippen.
Volle zon, Halfschaduw · april en mei
Foto: Willow, CC BY 2.5
Populus tremula
Ratelpopulier
De ratelpopulier heeft rond blad dat bij het minste windje beweegt. Hij maakt wortelopslag en hoort in een landschap, niet in een kleine tuin boven leidingen. Het is een inheemse pionier, geen schaduwboom voor een terras.
Volle zon · maart en april
Foto: Hugo.arg, CC BY-SA 3.0