Asteraceae
Chrysant
Chrysanthemum
Chrysanten bloeien als de dagen korten, van september tot de vorst. Tuinvormen die als vaste plant worden verkocht, overleven een Nederlandse winter alleen op doorlatende grond. De potchrysant uit de supermarkt is een kamerplant voor één seizoen.
Kenmerken
- Familie
- Asteraceae
- Hoogte
- 40–90 cm
- Groeiwijze
- Vaste plant of seizoenspot
- Standplaats
- Volle zon
- Grond
- Leem, Zand
- Water
- Gemiddeld
- Bloeit
- september, oktober en november
- Bloemkleur
- Geel, Roze, Wit, Oranje, Rood
- Blad
- Gelobd, Gelobd, Groen
- Vrucht
- Geen opvallende vrucht
- Winterhardheid
- Wisselend. Vroege tuincultivars zijn redelijk winterhard; potchrysanten niet.
- In Nederland
- Niet inheems
Oorsprong
Oost-Azië. De tuin- en snijchrysant is een eeuwenoude kruising.
Uiterlijk
Gelobd, vaak grijsachtig blad en bloemhoofden van enkelvoudig tot zwaar gevuld. De geur van het blad is scherp.
Bladeren
Het blad is gelobd, de rand is gelobd en de kleur neigt naar groen. Gebruik dat in de herkenning op blad.
Bloei en vruchten
Bloeit: september, oktober en november. Vrucht: geen opvallende vrucht.
Verzorging
Water geven
Regelmatig tijdens de groei, zonder natte voeten in de winter.
Lichtbehoefte
Volle zon. Korte dagen sturen de bloei; een lamp naast een kasplant kan de bloei uitstellen.
Temperatuur
Bloei tot lichte vorst. Strenge vorst op natte grond is de grootste uitval.
Voeding
Tot de knoppen zichtbaar zijn. Daarna stoppen.
Grond
Doorlatend en voedselrijk.
Snoeien
Top tot begin juli voor een bossige plant. Daarna niet meer, anders knip je de bloemknoppen weg.
Onderhoud
Steun zware bloemen. Deel de pol in het voorjaar als hij de winter heeft gehaald.
Lees ook over standplaats, grondsoort en water geven.
Giftigheid
Giftig voor honden, katten en paarden. Het blad irriteert de huid bij mensen die gevoelig zijn voor composieten.
Bij een vermoedelijke vergiftiging bij mensen: Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum, 030-274 8888. Bij huisdieren de dierenarts. vergiftigingen.info
Veelvoorkomende problemen
Potplant gaat dood na de bloei
Dat is bij veel winkelchrysanten normaal. Ze zijn geteeld voor een korte, volle bloei. Verwacht geen vaste plant.
Knoppen blijven groen
Te laat in het seizoen, te weinig zon, of een ras dat meer warmte wil dan een Nederlandse oktober geeft.
Veelgestelde vragen
Zijn chrysanten winterhard?
Sommige vroege tuinrassen wel, op droge grond. De bolle potplant die je in oktober koopt, is dat meestal niet. Vraag bij een kweker naar rassen die voor de volle grond zijn geselecteerd.
Waarom bloeien ze pas in de herfst?
De plant reageert op kortere dagen. Daarom bloeit een chrysant niet mee met de rozen in juni, ook al staat ze gezond te groeien.
Zijn chrysanten giftig voor huisdieren?
Ja. Honden en katten kunnen braken en huidirritatie krijgen. Zet potten buiten hun bereik.
Gerelateerde soorten
Dahlia
Dahlia
Dahlia's bloeien van juli tot de eerste nachtvorst, op voorwaarde dat je ze blijft plukken. De knollen zijn niet betrouwbaar winterhard in een natte Nederlandse tuin. Rooien na de eerste vorst is de zekere weg.
Volle zon · juli, augustus, september en oktober
Foto: Muhammad Mahdi Karim, GFDL 1.2
Hydrangea macrophylla
Hortensia
De boerenhortensia bloeit met bollen of schermen van juli tot ver in de herfst. Of ze volgend jaar bloeit, hangt af van de snoei: de meeste oude rassen bloeien op hout van vorig jaar. De kleur verschuift met de zuurgraad van de grond, maar alleen bij roze en blauwe vormen.
Halfschaduw, Volle zon · juli, augustus en september
Foto: kishimoto_toshio, CC BY 4.0
Symphyotrichum novae-angliae
Nieuw-Engelse aster
Deze aster bloeit van september tot de vorst met paarse of roze bloemen en is voedsel voor late insecten. Ze wil zon en lucht, anders komt er meeldauw op het blad. Knip haar in de winter niet tot een kale pol als je de zaden voor vinken wilt laten staan.
Volle zon · september en oktober
Foto: The Cosmonaut, CC BY-SA 2.5 ca
Rosa
Roos
Een roos wil zon, lucht om het blad en grond die niet kletsnat blijft. Kies bij voorkeur een ras met ADR- of vergelijkbare gezondheidskeur: die heeft minder last van sterroetdauw. Snoeien doet de plant niet dood; nooit snoeien wel.
Volle zon · juni, juli, augustus en september
Foto: Houstička, CC BY-SA 4.0