Vaste planten sterven in de winter bovengronds af, of blijven groenblijvend, en lopen in het voorjaar opnieuw uit vanuit de kluit. Ze zijn de ruggengraat van een border. Plant ze in groepen van oneven aantallen en geef ze de grondsoort waar ze vandaan komen: prairieplanten op schrale grond, bosplanten op humus.
23 soorten
Astilbe
Astilbe bloeit met pluimen in roze, wit of rood boven varenachtig blad. Zonder vochtige grond verbrandt ze, ook in de schaduw. Het is een van de weinige kleurrijke vaste planten voor een natte, lichte schaduwplek.
Halfschaduw, Schaduw · juni, juli en augustus
Foto: Guillaume Baviere from Copenhagen, Denmark, CC BY-SA 2.0
Iris germanica
De baardiris bloeit in mei met grote bloemen op een wortelstok die boven de grond wil liggen. In de schaduw of in natte klei rot die wortelstok. De gele lis van de slootkant is een andere soort.
Volle zon · mei en juni
Foto: User:GinoMM, CC BY-SA 3.0
Salvia nemorosa
Bossalie bloeit paarsblauw in de vroege zomer en nog een keer als je de eerste aren wegknipt. Ze wil zon en droge voeten. Dit is een borderplant, niet de salie uit de keuken.
Volle zon · juni, juli en augustus
Foto: C T Johansson, CC BY-SA 3.0
Hemerocallis
Elke bloem van een daglelie duurt één dag, de plant maakt er wekenlang nieuwe. Ze verdraagt meer vocht dan lavendel en meer zon dan een hosta. Voor katten is de plant giftig.
Volle zon, Halfschaduw · juni, juli en augustus
Foto: Yercaud-elango, CC BY-SA 4.0
Epimedium
De elfenbloem bedekt de grond onder bomen met leerachtig blad en bloeit in april met kleine bloemen op dunne steeltjes. Ze groeit langzaam dicht en woekert niet als maagdenpalm. Droge schaduw verdraagt ze beter dan een natte kuil.
Schaduw, Halfschaduw · april en mei
Foto: Maja Dumat, CC BY 2.0
Lamprocapnos spectabilis
Het gebroken hartje bloeit in april en mei met roze hartjes aan een gebogen steel. Na de bloei trekt de plant bovengronds in. Dat is geen dood. De plant is giftig.
Halfschaduw · april en mei
Foto: GT1976, CC BY-SA 4.0
Leucanthemum vulgare
De gewone margriet is de wilde madelief op hoge steel: wit met een geel hart. Ze hoort in schraal gras dat pas na de bloei wordt gemaaid. Op een zwaar bemeste border wordt ze slap en verdwijnt ze tussen grassen.
Volle zon · mei, juni en juli
Foto: Photo by and (c)2008 Derek Ramsey ( Ram-Man ). Co-attribution must be given to the Chanticleer Garden., CC BY-SA 3.0
Achillea millefolium
Duizendblad heeft fijn, varenachtig blad en platte schermen van kleine witte bloemen. De plant verdraagt droogte en maaien. Gekleurde tuinrassen zijn selecties of kruisingen en horen in de border, niet in een inheems grasland.
Volle zon · juni, juli, augustus en september
Foto: Donald Hobern from Copenhagen, Denmark, CC BY 2.0
Hylotelephium spectabile
Hemelsleutel bloeit laat, met platte schermen die van groen naar roze en daarna naar bruin verkleuren. De vlezige bladeren verdragen droogte. De uitgebloeide schermen zijn in de winter nog structuur in de border.
Volle zon · augustus, september en oktober
Foto: DenesFeri, CC BY-SA 4.0
Eriocapitella hupehensis
De herfstanemoon bloeit van augustus tot in oktober met roze of witte schotels boven een pol gelobd blad. Eenmaal aangeslagen breidt ze zich uit. Verplanten vindt ze niet prettig.
Halfschaduw, Volle zon · augustus, september en oktober
Foto: JJ Harrison ( https://www.jjharrison.com.au/ ), CC BY-SA 3.0
Hosta
Hosta's zijn schaduwplanten met blad als hoofdrol. Bloemen zijn een extra, vaak lila of wit, in de zomer. Slakken zijn de bekende tegenstander. Op droge zandgrond in de zon verbranden de bladeren.
Schaduw, Halfschaduw · juni, juli en augustus
Foto: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Nepeta racemosa
Kattenkruid bloeit lang met lilablauwe lipbloemen boven grijs blad. Het is een van de betrouwbaarste randplanten voor zon en droge grond. Na een knipbeurt in juli volgt vaak een tweede bloei.
Volle zon · mei, juni, juli, augustus en september
Foto: AnRo0002, CC0
Dryopteris filix-mas
De mannetjesvaren is een inheemse varen voor schaduw en halfschaduw. Hij bloeit niet en maakt geen zaad. In een droge border onder een dakgoot verdroogt het blad. De plant is geen voedsel.
Schaduw, Halfschaduw · Bloeit zelden of onopvallend
Foto: Sdjurovic, CC0
Helleborus orientalis
Nieskruid bloeit in de late winter, als er verder weinig open is. De bloemen knikken, het blad is wintergroen en leerachtig. De plant wil rust, schaduw in de zomer en grond die niet uitdroogt.
Halfschaduw, Schaduw · januari, februari, maart en april
Foto: Dominicus Johannes Bergsma, CC BY-SA 3.0
Symphyotrichum novae-angliae
Deze aster bloeit van september tot de vorst met paarse of roze bloemen en is voedsel voor late insecten. Ze wil zon en lucht, anders komt er meeldauw op het blad. Knip haar in de winter niet tot een kale pol als je de zaden voor vinken wilt laten staan.
Volle zon · september en oktober
Foto: The Cosmonaut, CC BY-SA 2.5 ca
Paeonia lactiflora
Pioenrozen bloeien kort en uitbundig rond eind mei en begin juni. Ze willen blijven staan: verplanten stelt de bloei jaren uit. Plant de ogen niet dieper dan een paar centimeter onder de grond.
Volle zon, Halfschaduw · mei en juni
Foto: Ulf Eliasson, CC BY-SA 3.0
Heuchera
Purperklokjes worden om het blad geplant: paars, karamel, zilver of groen. De bloemen zijn fijn en zweven boven de pol. In een natte winter zonder afwatering rotten de rozetten.
Halfschaduw, Volle zon · mei, juni en juli
Foto: GT1976, CC BY-SA 4.0
Delphinium elatum
Ridderspoor maakt hoge blauwe of witte aren in juni. De plant is giftig en de stengels knakken zonder steun. Op een winderige, natte plek is ze een teleurstelling.
Volle zon · juni en juli
Foto: H. Zell, CC BY-SA 3.0
Geranium macrorrhizum
Deze ooievaarsbek sluit kale grond onder bomen, bloeit roze in mei en ruikt harsachtig als je het blad kneust. Hij woekert minder dan maagdenpalm en verdraagt droge schaduw beter dan hosta.
Halfschaduw, Schaduw, Volle zon · mei en juni
Foto: Hardyplants at English Wikipedia, Public domain
Allium hollandicum
Sierui bloeit in mei en juni met een paarse bol op een kale steel. Het blad is dan vaak al geel. Plant de bol in de herfst, in de zon. Voor honden en katten is look giftig.
Volle zon · mei en juni
Foto: Нацку, CC BY-SA 3.0
Phlox paniculata
De vlambloem bloeit in juli en augustus met geurende tuilen in roze, wit of paars. Meeldauw is het bekende probleem op een droge, windstille plek. Kies een gezond ras en giet aan de voet.
Volle zon, Halfschaduw · juli en augustus
Foto: Kristian Peters -- Fabelfroh 08:34, 24 September 2005 (UTC), CC BY-SA 3.0
Alchemilla mollis
Vrouwenmantel vormt een zachtgroene pol die na regen druppels op het blad houdt. Ze bloeit met een waas van geelgroene bloempjes en groeit bijna overal, behalve in diepe droogte. Tevreden planten zaaien zich uit.
Volle zon, Halfschaduw · mei, juni en juli
Foto: Rasbak 13:31, 19 June 2007 (UTC), CC BY-SA 3.0
Echinacea purpurea
De rode zonnehoed bloeit lang, trekt bijen en vogels, en wil een bodem die niet kletsnat de winter in gaat. Op zware, natte klei leeft ze korter dan op zand met wat compost.
Volle zon · juli, augustus en september
Foto: Rl, CC BY-SA 3.0